Yatırım Teşvik Uzmanı (Pro)

⏰ Önemli Bilgi (Madde 5/5): Bu Karar kapsamındaki desteklerden yararlanmak için teşvik belgesi müracaatları en geç 31 Aralık 2030 tarihine kadar yapılmalıdır.

Sektörel Teşvik Sistemi (2025)

Tanım (Madde 4): 9903 Sayılı Karar'a göre teşvik sistemi üç ana ayaktan oluşur: 1) Türkiye Yüzyılı Kalkınma Hamlesi (Teknoloji, Yerel, Stratejik Hamle Programları), 2) Sektörel Teşvik Sistemi (Öncelikli Yatırımlar ve Hedef Yatırımlar), 3) Bölgesel Teşvikler. Aşağıdaki destekler, üst programlara girmeyen standart yatırımlar için geçerlidir.

Destek Unsurları

✅ KDV İstisnası

Teşvik belgesi kapsamında alınacak yerli ve ithal makine-teçhizat için Katma Değer Vergisi istisnası uygulanır.

✅ Gümrük Vergisi Muafiyeti

Yurt dışından ithal edilecek yatırım malları için Gümrük vergisi muafiyeti uygulanır.

❌ Sağlanmayan Destekler: Kurumlar/Gelir Vergisi İndirimi, SGK Primi Desteği, Faiz/Kar Payı Desteği YOKTUR.

EK-4 Makine ve Teçhizat İstisnası (Çok Önemli)

Sektörel teşvik uygulamaları belgeniz olsa dahi, Bölgesel Destek, Stratejik Yatırım veya Teknoloji Hamlesi programlarının asgari limitlerini ($) karşılarsanız doğrudan o programa başvurarak daha yüksek vergi indirimleri alabilirsiniz.

Tekerlekli Kompresör Kule Vinç Forklift Ekskavatör / Beko Loder Beton Mikseri / Pompa Kamyon / TIR / Otobüs Ofis / Otel Mobilyası Binek Otomobiller Uçak / Helikopterler Porselen / Seramik Fırını

Asgari Yatırım Tutarları (2025)

Yatırım Bölgesi / Türü	Asgari Tutar	Notlar
1. ve 2. Bölgeler (İst, Ank, İzm, Bur, Koc, Adana vb.)	15.1 Milyon TL	KDV hariç net sabit yatırım tutarıdır.
3., 4., 5. ve 6. Bölgeler (Gaziantep, Malatya, Van vb.)	7.5 Milyon TL	KDV hariç net sabit yatırım tutarıdır.
Finansal Kiralama (Leasing)	3.8 Milyon TL	Şirket başına asgari tutar.

💡

Maddi Olmayan Duran Varlık Sınırı (Madde 8/8): Yazılım, lisans, know-how harcamaları toplam sabit yatırımın %25'ini aşamaz.
✅ İstisna: Dijital Dönüşüm Programı kapsamında desteklenen yatırımlar için bu %25 sınırı uygulanmaz.

EK-3 Sektörel Kısıtlamalar

🍞 Tarım ve Gıda

⛔ Tamamen Yasaklı (Teşvik Alamaz):

Un, Makarna, İrmik, Bisküvi, Küp Şeker, Yumurta (Kapasiteye bağlı).

⚠️ Kapasite Şartlı:

Süt İşleme: Min. 5 Ton/Gün
Süt Hayvancılığı (1-3. Bölge): Min. 500 Baş
Meyve/Sebze: Sadece sarartma teşvik almaz.

👕 Tekstil ve Konfeksiyon

İstanbul: Konfeksiyon yatırımları teşvik alamaz.
1. ve 2. Bölge: İplik ve Dokuma yatırımları sadece 'Modernizasyon' ise desteklenir (Komple yeni yatırım yasak).

⚡ Enerji Üretimi

Yasak: Doğalgaz ve İthal Kömürece dayalı üretim.
GES Sınırı: 240 KW altı kapasite (çatı dahil) desteklenmez.
Asgari 100 Milyon TL ve üzeri kapasite artırımı / tevsi yatırımlar (Bölge 1-2 dahil fark etmeksizin sadece sektörel teşvik uygulamaları (KDV İstisnası + Gümrük Muafiyeti) kapsamındadır)

🏨 Hizmet ve İnşaat

⛔ Asla Teşvik Alamaz:

Konut, AVM, Müteahhitlik ve Yap-Sat İşleri.

⚠️ Şartlı Destek:

Öğrenci Yurdu: Min. 200 Kapasite.
Otel: Min. 3 Yıldız.

Yatırım Tutarı Limitleri ve Statülerin Belirlenmesi

Bilgi: Yatırımınızın bütçesi, hangi destek programına dahil olacağınızı ve alacağınız desteklerin kapsamını doğrudan belirler.

Program Bazlı Asgari Yatırım Tutarları

Program Adı	Asgari Sabit Yatırım	Ek Koşul	Kazanılan Statü
Stratejik Hamle	125 - 251 Milyon TL	100M (Yüksek Tek.), 200M (Diğer) ve İthalatı karşılama şartları	En Yüksek Destek (VIP)
Teknoloji Hamlesi	62.7 Milyon TL	Ürün, "Yüksek Teknoloji" listesinde olmalı	Yüksek Teknoloji Desteği
Yeşil/Dijital (≥50M)	62.7 Milyon TL	Mevcut tesisin modernizasyonu	Stratejik Hamle Statüsü
Yeşil/Dijital (<50M)	50 M TL Altı	Küçük ölçekli modernizasyon	Öncelikli Yatırım (5. Bölge)
Yerel Kalkınma Hamlesi	Bölgeye Göre Değişir	3.-6. Bölge veya EK-5 ilçeleri; Ekosistem Planı zorunlu	Bölgesel Kalkınma Desteği
Sektörel Teşvik Uygulamaları (1.-2. Bölge)	15.1 Milyon TL	Özel koşul yok	Temel Destek (KDV+Gümrük)
Sektörel Teşvik Uygulamaları (3.-6. Bölge)	7.5 Milyon TL	Özel koşul yok	Temel Destek (KDV+Gümrük)

Stratejik Hamle — En Üst Seviye

Türkiye'nin cari açığını azaltacak büyük ölçekli üretim yatırımları için tasarlanmıştır.

Asgari Tutar: 125 Milyon TL (Yüksek Tek.), 251 Milyon TL (Diğer)
Cari Açık Kriteri: Yıllık en az 50 Milyon $ ithalat ikamesi
Vergi İndirimi: Kurumlar Vergisi %60 oranında indirilir.
YKO: %40 (devlet katkısı)
SGK Desteği: 10 yıla kadar prim desteği
Enerji Desteği: 10 yıla kadar indirim

Teknoloji Hamlesi — Yüksek Teknoloji

Yüksek ve orta-yüksek teknoloji seviyesindeki ürünlerin yerli üretimini teşvik eder.

Asgari Tutar: 62,7 Milyon TL sabit yatırım
Teknoloji Koşulu: "Öncelikli Ürün Listesi"nde yer almalı
Hibe veya Faiz: %25 Hibe (limitli) veya Faiz Desteği
KDV İadesi: Bina-inşaat harcamalarında
SGK Desteği: 8-12 yıl prim desteği

Büyük Ölçekli Teknoloji Yatırımları (Öncelikli)

Teknoloji odaklı büyük bütçeli yatırımlar doğrudan Öncelikli Yatırım (5. Bölge) sayılır.

Yüksek Teknoloji: Asgari 627 Milyon TL (Doğrudan Bölge 5).
Orta-Yüksek Teknoloji: Asgari 1 Milyar 255 Milyon TL (İstanbul Hariç, Doğrudan Bölge 5).

Yeşil ve Dijital Dönüşüm — Modernizasyon

Mevcut tesislerin enerji verimliliği, karbon emisyonu azaltma, dijital otomasyon dönüşümü. Komple yeni tesis değil, modernizasyondur.

⚠️ Dikkat: Karbon emisyonunu azaltmaya yönelik spesifik enerji verimliliği projelerinin Öncelikli Yatırım sayılabilmesi için (örn. %20 tasarruf) Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı vb. kurumlardan onay/kanıt belgesi alınması şarttır.

Yatırım Tutarı	Kazanılan Statü	Destek
≥ 62.7 Milyon TL	Stratejik Hamle	Vergi (%90), SGK, Hibe
< 62.7 Milyon TL	Öncelikli Yatırım	5. Bölgeye denk destekler (SGK 7 yıl)

⚠️ Önemli: Enerji Verimliliği'nde %20 tasarruf, Dijital Dönüşüm'de "Yol Haritası" gereklidir.

Sektörel Teşvik Uygulamaları — Giriş Seviyesi

Yukarıdaki programların hiçbirine girmeyen standart sanayi yatırımları buraya dahildir.

Bölge	Asgari Yatırım	Destekler
1. ve 2. Bölge	15.1 Milyon TL	KDV + Gümrük (Vergi/SGK YOK)
3.-6. Bölge	7.5 Milyon TL	KDV + Gümrük (Vergi/SGK YOK)

📌 Kaynak: 9903 Sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ve 2025/1 Sayılı Uygulama Tebliği. Tutarlar Bakanlık tarafından güncellenebilir.

Proje Değerlendirme Simülasyonu

Bilgi: Yatırımınızın "Stratejik Hamle" veya "Teknoloji Hamlesi" programlarına kabul edilme şansını hesaplayın.

1. Yatırımın Teknoloji Seviyesi (NACE Kodu Bazlı)

2. İthalatı Azaltma Etkisi (Cari Açığa Katkı)

3. İhracat Potansiyeli

4. Yatırım Tutarı Büyüklüğü

1. Vizyon: Türkiye Yüzyılı Kalkınma Hamlesi

Yasal Dayanak: 30 Mayıs 2025 tarihli 9903 Sayılı Karar.

Devletin 7 Stratejik Amacı

1. Cari Açık: İthalat bağımlılığını bitirmek.
2. Arz Güvenliği: Kritik ürünlerde kendine yeterlilik.
3. Yüksek Katma Değer: Teknolojik üretim.
4. İkiz Dönüşüm: Yeşil ve Dijital üretim.
5. Uluslararası Rekabet: Küresel pazar gücü.
6. Doğrudan Yatırım: Yabancı sermaye çekmek.
7. Bölgesel Eşitlik: Doğu-Batı farkını kapatmak.

Sistemin İki Ana Omurgası

Artık her yatırım değil, "doğru" yatırım destekleniyor.

Seçici Yaklaşım (Hamleler): Teknoloji, Yerel ve Stratejik Hamle Programları. (Proje Bazlı, Komite Onaylı, Hibe Destekli).
Genel Yaklaşım: Sektörel ve Bölgesel Teşvik Sistemi. (Kural Bazlı, Herkese Açık, Vergi İndirimi Odaklı).

2. Destek Programları (Karar Ağacı)

Bilgi: Yatırımınızın niteliğine göre aşağıdaki programlardan birine dahil olursunuz.

A. Teknoloji Hamlesi Programı

Yüksek Teknoloji

Orta-Yüksek ve Yüksek teknolojili ürünler (EK-1) içindir.

Giriş: Bakanlıkça açılan "Tematik Çağrı" ile.
Destek: %50 Yatırıma Katkı Oranı.
Makine Desteği: Kredi istenmezse %25 HİBE.

B. Yerel Kalkınma Hamlesi

İl Bazlı Fırsat

İllerin belirlenen 4 özel yatırım konusu içindir.

Giriş: Kalkınma Ajansı "İl Çağrısı" ile.
Destek: Standarttan çok yüksek, %50 Katkı Oranı.
Şart: %2 Ekosistem Planı zorunluluğu.

C. Stratejik Hamle Programı

Kritik Dev Yatırımlar

İthalatı azaltan, arz güvenliği sağlayan milli projeler.

Giriş: 5 Kriterden 3'ünü sağlama + Fizibilite Raporu.
Tutar: Min. 125-251 Milyon TL.
Vergi: Devasa vergi indirimi (%40 Katkı).

Aranan 5 Kriter:

Konunun Stratejik Hamle listesinde olması
İhracatın ithalatı karşılama oranının azami %70 olması
Katma değer oranının asgari %30 olması
Yatırımın %20'si kadar öz kaynak bulunması
Yurtiçi toplam ithalatın asgari 50 Milyon Dolar olması

D. Yeşil ve Dijital Dönüşüm

Modernizasyon

Mevcut tesislerin modernizasyonu içindir.

62.7 Milyon TL Üstü: Doğrudan "Stratejik Hamle" sayılır (VIP).
62.7 Milyon TL Altı: "Öncelikli Yatırım" sayılır (5. Bölge Desteği).

3. Bölgesel Harita ve Yer Seçimi

Bilgi: Yatırım yapılacak ilin bölgesi ve konumu, alınacak destek miktarını doğrudan etkiler.

Deprem Bölgesi (Süper Teşvik)

İller: Adıyaman, Hatay, K.Maraş, Malatya, G.Antep (İslahiye/Nurdağı), Osmaniye vb.

Avantaj: 2026 sonuna kadar doğrudan 6. Bölge (En Yüksek) destekleri verilir. OSB içi yatırımlar ayrıca Cazibe Merkezleri Programı (CMP) kapsamındadır.

Stratejik Yer Seçimi (Alt Bölge Desteği)

Bulunduğunuz ilin desteğini artırmanın yolları:

OSB Avantajı: OSB içine yapılan yatırım, bir alt bölge (daha yüksek) desteği alır. (Örn: 3. Bölge → 4. Bölge olur).
İlçe (EK-5) Avantajı: İlin az gelişmiş ilçesinde yatırım, bir alt bölge desteği alır.
Çifte Avantaj: Hem EK-5 ilçe hem OSB ise +2 bölge desteği kazanılır.

4. Finansal Destek Tabloları

Bilgi: Aşağıdaki tablolarda Hibe/Kredi seçimi, SGK desteği ve Vergi indirimi oranları özetlenmiştir.

Seçim Sizin: HİBE mi, KREDİ FAİZİ mi?

Teknoloji, Yerel ve Stratejik Hamle programlarında ikisinden birini seçmek zorundasınız.

Destek Türü	Detay	Üst Limit
Makine Hibe Desteği	Özkaynakla alınan makinenin %25'ini devlet öder. (Birim fiyatı asgari 2 Milyon TL olmalı)	Teknoloji / Yerel Kalkınma: Azami 240 Milyon TL Stratejik Hamle: Azami 180 Milyon TL
Faiz Desteği	TCMB Repo Faiz Oranına endeksli puan indirimi uygulanır.	Prog. Göre: 12M - 240M TL arası

⚠️ Hedef Yatırımlar Notu (Madde 26/3): Hedef Yatırımlar Teşvik Sistemi kapsamında faiz veya kâr payı desteği yalnızca 4., 5. ve 6. bölgelerde gerçekleştirilecek yatırımlara sağlanır.

SGK Primi İşveren Hissesi Desteği

Bölge	Standart Sistem	Teknoloji / Hamle Sistemleri
1. Bölge	YOK	8 Yıl
2. Bölge	1 Yıl	8 Yıl
3. Bölge	2 Yıl	8 Yıl
4. Bölge	4 Yıl	8 Yıl
5. Bölge	8 Yıl	8 Yıl
6. Bölge	12 Yıl	12 Yıl

✅ 6. Bölge OSB İstisnası (Madde 22/2): 6. bölgede gerçekleştirilecek alt bölge (OSB içi) yatırımlarında SGK İşveren Hissesi Desteği süresine 2 yıl ilave edilerek 14 yıl olarak uygulanır.

SGK Primi İşçi Hissesi Desteği (Madde 19/1)

6. Bölgede gerçekleştirilecek yatırımlarda, ilave istihdamın işçi hissesine isabet eden SGK primleri 10 yıl süreyle desteklenir.

Bölge	Süre	Kapsam
1. - 5. Bölge	YOK	—
6. Bölge	10 Yıl	İlave istihdamın işçi hissesine isabet eden SGK primleri

Vergi İndirimi ve Yatırıma Katkı Oranları (YKO)

2025 Mevzuatına (Madde 20) göre Vergi İndirimi Oranı sabit %60'tır. Yatırıma Katkı Oranı (YKO) ise dâhil olduğunuz teşvik programına göre belirlenir.

Destek Programı	Yatırıma Katkı Oranı (YKO)	Vergi İndirim Oranı
Teknoloji / Yerel Kalkınma Hamlesi	%50	%60
Stratejik Hamle Programı	%40	%60
Öncelikli Yatırımlar	%30	%60
Hedef Yatırımlar / Bölgesel	%20	%60
Sektörel Teşvik (Bölge 3-6)	%20	%60
Sektörel Teşvik (Bölge 1-2)	YOK	YOK

5. Kısıtlamalar ve Yasaklar (EK-3)

⚠️ Dikkat: Aşağıdaki sektörler teşvik kapsamı dışındadır veya özel şartlara bağlıdır.

Tarım ve Gıda Ürünleri

❌ Un, Makarna, Bisküvi, Nişasta: Komple yeni yatırım yapılamaz (Sadece modernizasyon desteklenir).
❌ Süt İşleme: Günlük 5 ton kapasitenin altındaki yatırımlar desteklenmez.
❌ Meyve/Sebze İşleme: Sadece yıkama, kurutma, sarartma veya mumlama gibi basit işlemler desteklenmez.
❌ Yem Üretimi: Sadece karma yem üretimi desteklenmez (Entegre tesis hariç).

Enerji Üretimi

❌ Fosil Yakıtlar: Doğalgaz ve ithal kömüre dayalı enerji santralleri desteklenmez.
❌ Küçük Ölçekli GES: Kurulu gücü 240 KW altındaki (ticari olmayan) çatı tipi güneş santralleri desteklenmez.

İnşaat ve Diğer Sektörler

❌ Konut İnşaatı: Müteahhitlik hizmetleri ve konut yapımı teşvik alamaz (Turizm/Otel hariç).
❌ Tekne/Yat: Boyu 24 metrenin altındaki tekne imalatı desteklenmez.
❌ İstanbul Kısıtlaması: İstanbul'da komple yeni sanayi yatırımları (yüksek teknoloji hariç) desteklenmez.

6. Yükümlülükler ve Yatırımcı Sorumlulukları

Bilgi: Teşvik belgesi almakla süreç bitmez, kapatma vizesi alana kadar aşağıdaki kurallara uymalısınız.

YENİ ŞART: Ekosistem Geliştirme Planı

Küçük ve orta büyüklükte işletme (KOBİ) sınıfında yer almayan yatırımcılar ile Yerel Kalkınma Hamlesi Programı kapsamındaki yatırımcılar için zorunludur (Madde 9/9).

Oran: Toplam yatırım tutarının en az %2'si (Yatırım süresi içerisinde harcanmalıdır).
Kapsam: Ar-Ge faaliyetleri, personel eğitimi veya sosyal sorumluluk projeleri.
Yaptırım: Bu harcama kanıtlanmazsa yatırım tamamlama vizesi yapılmaz.

Temel Yükümlülükler

Makine Satış Yasağı (5 Yıl): Teşvikli alınan makineler 5 yıl boyunca satılamaz, kiralanamaz veya devredilemez.
6 Ayda Bir Bildirim: Yatırım süresince her 6 ayda bir gerçekleşme raporu verilmelidir.
Süre Uzatımı: Yatırım süresi biterse, ek süre talep edilmelidir (maksimum yarı süre kadar).
YMM Raporu: Stratejik ve Teknoloji Hamlesi programlarında hibe ödemeleri "Yeminli Mali Müşavir" raporu ile yapılır.

2025 Mevzuat: 9903 Sayılı Karar ve Uygulama Rehberi